Sobre o medo…

Domitila Barrios

Bolivia en 1978, cinco mulleres voltearon unha ditadura militar. Paradoxicamente, toda Bolivia burlouse delas cando iniciaron a súa folga de fame. Paradoxicamente, toda Bolivia terminou xaxuando con elas, ata que a ditadura caeu.

Eu coñecera a unha desas cinco porfiadas, Domitila Barrios, na vila mineiro de Llallagua. Nunha asemblea de obreiros das minas, todos homes, ela alzárase e fixera calar a todos.
Quero decirlles estito –dixera-. O noso enimigo principal non é o imperialismo, nen a burguesía, nen a burocracia. O noso inimigo enemigo principal é o medo, e levámolo dentro.
E anos despois, reencontrei a Domitila en Estocolmo. Botárana de Bolivia, e ela marchara ao exilio, cos seus sete fillos. Domitila estaba moi agradecida da solidariedade dos suecos, e admiráballes a liberdade, pero eles dábanlle pena, tan soiños que estaban, bebendo sos, comendo sos, falando sos. E dáballes consellos:
Non sexan bobos – dicíalles – Xúntense. Nos, alá en Bolivia, xuntámonos. Ainda que sexa para pelexar, xuntámonos.
E canta razón tiña. Porque, digo eu: existen os dentes, se non se xuntan na boca? Existen os dedos, se non se xuntan na man?
Xuntarnos: e non só para defender o prezo dos nosos produtos, senón tamén, e sobre todo, para defender o valor dos nosos dereitos. Ben xuntos están, aínda que de cando en vez simulen rifas e disputas, os poucos países ricos que exercen a arrogancia sobre todos os demais. A súa riqueza come pobreza, e a súa arrogancia come medo.
Fai ben pouquiño, poñamos por caso, Europa aprobou a lei que converte os inmigrantes en criminais. Paradoxo de paradoxos: Europa, que durante séculos invadiu o mundo, pecha a porta nos narices dos invadidos, cando lle retribúen a visita. E esa lei promulgouse cunha asombrosa impunidade, que resultaría inexplicable se non estivésemos acostumados a ser comidos e a vivir con medo.
Medo de vivir, medo de dicir, medo de ser. Esta rexión nosa forma parte dunha América Latina organizada para o divorcio das súas partes, para o odio mutuo e a mutua ignorancia. Pero só sendo xuntos seremos capaces de descubrir o que podemos ser, contra unha tradición que nos amaestrou para o medo e a resignación e a soidade e que cada día ensínanos a desquerernos, a escupir ao espello, a copiar en lugar de crear.[…]

Autor: Eduardo Galeano
Ánimo pois.